Virus Nipah là gì? Vì sao được xếp nhóm nguy hiểm

Virus Nipah là một bệnh truyền nhiễm do virus Nipah gây ra, thuộc họ Paramyxoviridae. Dù không phổ biến trên toàn cầu, virus này được Tổ chức Y tế Thế giới xếp vào nhóm mầm bệnh có khả năng gây dịch nghiêm trọng nếu không được kiểm soát đúng cách.

Điểm đáng chú ý của virus Nipah không nằm ở số ca mắc lớn, mà ở tỷ lệ tử vong cao và diễn tiến bệnh nhanh, đặc biệt khi có biến chứng thần kinh.

Virus Nipah xuất hiện từ đâu?

Virus này được phát hiện lần đầu vào năm 1999 trong một đợt bùng phát tại Malaysia. Qua nghiên cứu dịch tễ, dơi ăn quả được xác định là ổ chứa tự nhiên của virus. Virus tồn tại trong cơ thể dơi mà không gây bệnh rõ rệt, nhưng có thể lây sang động vật khác và con người khi có điều kiện tiếp xúc phù hợp.

Con người không nhiễm virus Nipah trực tiếp từ không khí hay tiếp xúc thông thường, mà chủ yếu thông qua thực phẩm hoặc động vật trung gian.

Virus Nipah lây qua đường nào?

Virus Nipah không lây lan dễ dàng trong cộng đồng, nhưng vẫn có thể xâm nhập vào cơ thể người qua một số con đường nhất định. Cơ chế lây nhiễm thường liên quan đến tiếp xúc gần với nguồn virus.

Một số con đường lây truyền đã được ghi nhận gồm:
• Thực phẩm bị nhiễm dịch tiết của dơi, đặc biệt là trái cây ăn sống
• Tiếp xúc với động vật nhiễm bệnh, điển hình là heo trong các ổ dịch cũ
• Lây từ người sang người khi chăm sóc bệnh nhân mà không có biện pháp bảo hộ phù hợp

So với các bệnh hô hấp thông thường, khả năng lây lan của virus Nipah thấp hơn nhiều, nhưng hậu quả nếu nhiễm lại nghiêm trọng hơn.

Biểu hiện bệnh và mức độ nguy hiểm

Sau khi xâm nhập, virus Nipah có thời gian ủ bệnh tương đối dài. Khi phát bệnh, người nhiễm có thể xuất hiện triệu chứng từ nhẹ đến nặng, trong đó nguy hiểm nhất là tổn thương não.

Bệnh có thể diễn tiến theo hai hướng:
• Nhiễm trùng cấp tính, suy hô hấp, rối loạn thần kinh
• Viêm não, rối loạn ý thức, hôn mê

Tỷ lệ tử vong được ghi nhận dao động cao, phụ thuộc vào từng đợt dịch và khả năng điều trị hỗ trợ tại cơ sở y tế.

Virus Nipah có điều trị đặc hiệu không?

Hiện nay, chưa có thuốc điều trị đặc hiệu hay vắc xin thương mại dành cho virus Nipah. Việc điều trị chủ yếu là hỗ trợ, kiểm soát triệu chứng và ngăn biến chứng.

Chính vì vậy, phòng ngừa và kiểm soát nguồn lây vẫn là biện pháp quan trọng nhất.

Cách phòng ngừa hiệu quả

Để giảm nguy cơ nhiễm virus Nipah, cần tập trung vào việc hạn chế tiếp xúc với nguồn lây trong đời sống hằng ngày:
• Rửa kỹ và gọt vỏ trái cây trước khi ăn
• Không sử dụng trái cây có dấu hiệu bị động vật cắn dở
• Tránh tiếp xúc trực tiếp với động vật nghi nhiễm bệnh
• Tuân thủ biện pháp bảo hộ khi chăm sóc người bệnh

Lời khuyên

Virus Nipah nguy hiểm nhưng hiếm gặp. Hiểu đúng về đường lây và áp dụng vệ sinh thực phẩm, sinh hoạt an toàn sẽ giúp giảm nguy cơ mà không cần hoang mang quá mức.

Đọc thêm: Não mô cầu: Nguyên nhân và dấu hiệu cảnh báo